Kiến gai đen

Polyrhachis dives

Ghi nhận ở Việt Nam

Polyrhachis dives

Ảnh chụp tại Việt Nam

Đặc điểm nổi bật

Làm tổ tơ trên cây bụi; hay gặp và được nuôi ở Việt Nam.

Phân họ
Formicinae
Phân bố
Đông Á, Đông Nam Á, Úc

Kiến thức về loài

Dấu hiệu nhận diện

Kiến thợ có thân sẫm với lông mịn và nhiều gai trên phần ngực, đốt eo. Ảnh nhìn từ trên cho thấy cách các gai xòe ra, còn ảnh nghiêng giúp đọc dáng từng gai để đối chiếu với những loài Polyrhachis khác.

Sinh cảnh và tập tính

Loài này đã được ghi nhận làm tổ trên cây, trong cấu trúc có tơ. Khi theo dõi một đàn trên cây bụi, vị trí tổ và các nhánh có kiến qua lại giúp hiểu cách đàn sử dụng tán cây.

Phân bố và ghi nhận

Mẫu và ghi nhận của loài trải rộng ở Đông Á và Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Quan sát chuyên sâu

Tổ bằng sợi cây đan với tơ

Các tổ thu ở Hồng Kông chứa những mảnh thực vật mịn kết lại bằng tơ ấu trùng. Nhìn từ xa, chúng có thể giống một khối nâu treo giữa các nhánh. Quan sát gần cho thấy lớp vỏ gồm vật liệu vụn và sợi kết dính. Ở tổ kiến vàng, đường tơ sáng thường nối trực tiếp hai mép lá còn xanh. Ảnh toàn cảnh cho thấy nhánh đỡ tổ và lối thợ đi lại. Ảnh cận làm rõ lớp vỏ và các điểm tổ bám vào cây.

Thành phần của một tổ kiến gai

Trong một tổ được phân tích, kiến trưởng thành chiếm 82% khối lượng tươi, nhộng 10%, ấu trùng 7% và trứng 1%. Các giai đoạn non và trưởng thành cho thành phần dinh dưỡng khác nhau khi phân tích. Tỷ lệ này mô tả một tổ cụ thể. Lượng trứng, ấu trùng và nhộng có thể biến động theo thời điểm. Bộ mẫu từ Hồng Kông và Ma Cao còn dùng các dạng thợ, chúa và đực để làm khóa nhận dạng trong chi.

Con mồi của tê tê Trung Quốc

Kiến gai P. dives là một loài con mồi tự nhiên đã được ghi nhận của tê tê Trung Quốc (Manis pentadactyla). Vì một tổ chứa cả kiến trưởng thành và các giai đoạn non, phân tích riêng kiến trưởng thành cho bức tranh dinh dưỡng khác với phân tích toàn tổ. Nghiên cứu đã đo cả chitin và axit formic, hai thành phần có thể liên quan đến tính chất của con mồi. Kết quả này làm rõ vì sao cần ghi loài kiến và phần tổ được lấy mẫu khi so sánh khẩu phần của tê tê.

Video tư liệu

Tư liệu liên quan đến chủ đề của hồ sơ.

Khung hình video tư liệu

Kiến gai Polyrhachis illaudata đối đầu trên lá tại Wayanad, Ấn Độ. Cảnh đối chiếu cùng loài có ghi nhận tại Malaysia và nhiều nước Đông Nam Á.

Xem video