Kiến vàng

Oecophylla smaragdina

Ghi nhận ở Việt Nam

Oecophylla smaragdina

Đắk Glong, Đắk Nông · 2022

Đặc điểm nổi bật

Được nhà vườn giữ trong vườn cây có múi để diệt sâu; ghi chép ở Trung Quốc từ khoảng thế kỷ 4.

Phân họ
Formicinae
Phân bố
Nam Á, Đông Nam Á, Bắc Úc

Ghi nhận ở Việt Nam

  • Đắk Glong, Đắk Nông · 2022

    Ảnh quan sát

    Kiến vàng trên tổ lá

    Ảnh cho thấy nhiều kiến vàng trên cụm lá gấp. Đây là một dấu hiệu có thể đối chiếu khi quan sát tổ kiến trên cây.

  • Cúc Phương, Ninh Bình · 2025

    Ảnh quan sát

    Kiến vàng ở Cúc Phương

    Bản ghi ở Cúc Phương cho thêm một ảnh để đối chiếu với đàn kiến trên tổ lá ở Đắk Glong.

  • Đồng bằng sông Cửu Long · 2000

    Nghiên cứu

    Người trồng cam chăm đàn kiến vàng

    Khảo sát của Van Mele và Nguyễn Thị Thu Cúc ghi lại tập quán quản lý đàn kiến vàng để hạn chế sâu hại trong vườn cây có múi.

Kiến thức về loài

Dấu hiệu nhận diện

Kiến thợ có thân thon, chân dài và thường có sắc vàng cam đến nâu đỏ. Những tổ gồm nhiều lá còn xanh được kéo sát và nối bằng đường tơ là dấu hiệu dễ nhận ra trên tán cây.

Sinh cảnh và tập tính

Khi dựng tổ, kiến thợ kéo các mép lá vào nhau và đưa ấu trùng qua đường nối để lấy tơ. Đàn có thể sử dụng nhiều tổ lá cùng lúc. Trong vườn cây có múi ở Đồng bằng sông Cửu Long, kiến vàng đi săn trên tán và được nhà vườn giữ lại để hạn chế sâu hại.

Phân bố và ghi nhận

Loài phân bố từ Nam Á qua Đông Nam Á đến miền bắc Australia. Tại Việt Nam, kiến vàng được ghi nhận trong các vườn cây ăn quả ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Quan sát chuyên sâu

Một chiếc tổ lá được ráp như thế nào?

Khi kiến thợ bắt đầu kéo một mép lá, các con đến sau có thể bám vào lá bên cạnh hoặc nắm lấy thân con trước. Một chuỗi kiến hình thành nếu mép lá ngoài tầm với của một con. Nhiều chuỗi có thể cùng kéo, làm lá cong dần. Khi khoảng cách thu hẹp, thợ mang ấu trùng lại đường nối và chạm đầu ấu trùng vào các điểm trên lá để đặt tơ. Quan sát cả mép lá và vị trí bám của chân sẽ giúp phân biệt nhóm đang kéo với nhóm đang đặt tơ.

Nhiều tổ trên cùng một tán

Trên một cây có thể thấy tổ lớn, tổ nhỏ và đường đi dọc cành nối chúng với nhau. Một khảo sát đã đo kích thước tổ, số lá, độ cao và điều kiện bên trong từng tổ, cùng vị trí tổ so với thân cây. Khi quan sát thực địa, hãy ghi tổ nào còn có kiến ra vào và có đường thợ đi thật sự giữa hai tổ hay không. Hai tổ gần nhau trên ảnh vẫn cần thêm bằng chứng để biết chúng thuộc cùng đàn.

Kiến vàng trong vườn cam quýt miền Tây

Các đợt khảo sát ở Đồng bằng sông Cửu Long trong thập niên 1990 ghi nhận nhà vườn giữ đàn kiến vàng để hạn chế một số sâu hại. Một cách làm được ghi nhận là dùng dây nối giữa các tán để kiến qua lại. Ở vườn đang có đàn, có thể theo dõi thợ lần theo cành và xem chúng mang mồi trở về hay dừng lại uống dịch ngọt. Tần suất gặp kiến và hiệu quả với từng nhóm sâu thay đổi theo cách quản lý vườn.

Video về loài này

Video tư liệu

Khung hình video tư liệu

Cảnh thực địa tại Lào: kiến vàng Oecophylla smaragdina hợp sức tha một con thạch sùng đã chết.

Xem video
Khung hình video tư liệu

Cảnh tốc độ cao quay tại Cape York, Australia, đối chiếu tương tác giữa nhện Propostira và kiến vàng Oecophylla smaragdina.

Xem video