Kiến tí hon Sa Pa

Leptanilla sapa

Ghi nhận ở Việt Nam

Leptanilla sapa

Mẫu chuẩn kiến thợ CASENT0745756: chính diện, nghiêng, từ trên và cận eo · Sa Pa, Lào Cai, Việt Nam

Đặc điểm nổi bật

Mô tả năm 2025, lấy tên Sa Pa.

Phân họ
Leptanillinae
Phân bố
Miền Bắc Việt Nam

Ảnh mẫu và quan sát nghiên cứu

Ghi nhận ở Việt Nam

  • Cổng Trời, Sa Pa · 2025

    Mô tả loài

    Một loài kiến ngầm mang tên Sa Pa

    Leptanilla sapa là một trong bốn loài kiến ngầm miền Bắc được mô tả năm 2025. Công trình có mô hình dựng từ ảnh quét vi mô của kiến thợ.

Kiến thức về loài

Dấu hiệu nhận diện

Kiến thợ rất nhỏ, thân nâu hạt dẻ và đốt eo thứ hai hẹp rõ so với đốt bụng ngay sau nó. Nhìn chính diện dưới độ phóng đại cao, phần gờ ngay trên hàm chia thành hai thùy, với mép trước lõm rõ.

Sinh cảnh và tập tính

Đàn được tìm thấy dưới các lớp rêu trong rừng mây vùng núi. Trong một đàn được khảo sát, ấu trùng ăn trên cơ thể một con rết đất đã bị làm tê liệt.

Phân bố và ghi nhận

Các mẫu xác nhận đến từ khu vực Phan Xi Păng, Vườn quốc gia Hoàng Liên ở Sa Pa, Lào Cai, với độ cao ghi nhận khoảng 1.800–2.200 m.

Quan sát chuyên sâu

Mẫu chuẩn nhỏ đến mức nào?

Đầu của kiến thợ mẫu chuẩn dài 0,49 mm và rộng 0,36 mm. Hai số này chỉ đo đầu. Kiến cái sinh sản có thân nhạt hơn và đốt eo thứ nhất dẹt, không nhô thành nút rõ như ở thợ. Ảnh nhìn ngang cho thấy độ nhô của đốt eo. Ảnh nhìn từ trên giúp đối chiếu bề rộng các đốt ngay sau eo, một dấu hiệu hữu ích ở những mẫu rất nhỏ.

Dưới lớp rêu ở Hoàng Liên

Các đàn được phát hiện dưới tấm rêu của rừng mây. Mẫu chuẩn ở khu Cổng Trời được thu trong khoảng cao độ 1.800–1.900 m. Hai mẫu thợ khác được thu ở khoảng 2.000–2.200 m; các lần khảo sát tiếp theo cũng có mẫu quanh mốc 2.000 m. Đến khi công bố loài, mốc 2.200 m là cao nhất được ghi nhận cho một loài Leptanilla. Các địa điểm đã công bố đều thuộc vùng Sa Pa.

Ấu trùng ăn rết đất

Một đàn thu năm 2017 có rết đất thuộc họ Mecistocephalidae nằm bất động và ấu trùng đang ăn trên thân. Quan sát cho thấy loại con mồi đã được đưa đến chỗ ấu trùng. Toàn bộ lần săn chưa được chứng kiến, nên chưa rõ kiến thợ gặp và khống chế con rết ra sao. Điều kiện dưới tấm rêu cũng khiến những chi tiết đó khó nhìn thấy trong một lần khảo sát.