Kiến bạc Sahara

Cataglyphis bombycina

Ghi nhận ngoài Việt Nam

Cataglyphis bombycina

Đặc điểm nổi bật

Lông bạc phản xạ nhiệt; là loài kiến chạy nhanh nhất từng đo.

Phân họ
Formicinae
Phân bố
Sa mạc Sahara

Kiến thức về loài

Dấu hiệu nhận diện

Kiến thợ ánh bạc rõ ở mặt trên cơ thể khi có ánh sáng chiếu xiên. Màu ánh kim đến từ các sợi lông có tiết diện tam giác. Ở góc nhìn khác, cùng một cá thể có thể trông sẫm hơn.

Sinh cảnh và tập tính

Loài này ra khỏi tổ kiếm xác côn trùng trong những giờ nền cát rất nóng. Lớp lông phản xạ một phần ánh nắng và hỗ trợ tỏa nhiệt. Khi chạy, kiến tăng tần số bước và có lúc cả sáu chân cùng rời mặt cát.

Phân bố và ghi nhận

Gặp tại Sahara và một số vùng sa mạc lân cận ở Sinai và bán đảo Ả Rập. Các thí nghiệm về lớp lông bạc đã sử dụng kiến thu tại Tunisia.

Quan sát chuyên sâu

Nhịp chân bù cho chiều dài chân

Trong thí nghiệm quay tốc độ cao, giá trị nhanh nhất đo được là khoảng 0,855 m mỗi giây, tương đương 106 chiều dài cơ thể trong một giây. Chân của kiến bạc Sahara ngắn hơn chân của loài đồng bằng muối C. fortis được dùng để so sánh. Kiến bạc đạt vận tốc cao nhờ bước rất nhanh và thời gian chân chạm cát ngắn. Một chuỗi khung hình liên tiếp giúp thấy nhóm ba chân luân phiên và khoảng rất ngắn khi toàn thân rời mặt cát.

Kiến tìm cửa tổ khi đã chạy đủ xa

Thí nghiệm tại Tunisia theo dõi đường về trong một máng có nền cát tơi hoặc nền cứng phủ cát. Vị trí trung tâm của vùng tìm kiếm gần như tương đương ở kiến bạc và C. fortis trong những thử nghiệm này. Kiến bạc quay đầu trong một vùng rộng hơn quanh vị trí nó ước tính là cửa tổ. Đo riêng tâm và bề rộng vùng tìm kiếm cho biết kiến ước tính cửa tổ ở đâu và mở rộng tìm kiếm thêm bao xa.

Ánh bạc nằm trên những sợi lông

Dưới kính hiển vi, một sợi lông có tiết diện gần tam giác. Hình dạng đó có thể tạo phản xạ toàn phần bên trong sợi, góp phần tạo màu bạc rõ ở một số hướng chiếu. Lớp lông cũng ảnh hưởng đến cách bề mặt cơ thể phát bức xạ nhiệt. Trong một bộ ảnh, hai góc sáng của cùng một cá thể có thể trông rất khác nhau. Hình thái sợi lông quan sát dưới kính làm rõ cơ chế đằng sau sự thay đổi đó.

Video tư liệu

Tư liệu liên quan đến chủ đề của hồ sơ.

Khung hình video tư liệu

Thí nghiệm ghi lại Cataglyphis cursor giải cứu kiến cùng tổ.

Xem video
Khung hình video tư liệu

Cảnh thí nghiệm thứ hai về hành vi giải cứu của Cataglyphis cursor.

Xem video