Kiến hàm bẫy rixosus

Odontomachus rixosus

Ghi nhận ở Việt Nam

Odontomachus rixosus

Ảnh chụp tại Việt Nam

Đặc điểm nổi bật

Loài kiến hàm bẫy có ảnh chụp tại Việt Nam.

Phân họ
Ponerinae
Phân bố
Đông Nam Á

Kiến thức về loài

Dấu hiệu nhận diện

Kiến thợ có đầu thuôn và đôi hàm dài có thể mở rộng như một chiếc bẫy. Để phân biệt O. rixosus với các loài hàm bẫy sống cùng vùng, cần ảnh chính diện đầu để xem hình đầu và các răng gần chóp hàm.

Sinh cảnh và tập tính

Nhiều mẫu được thu ở tầng mặt đất rừng, trong lá mục hoặc gỗ mục. Kiến thợ đi ra ngoài tổ tìm mồi và có thể dùng cú khép hàm đột ngột để bắt con mồi vừa tầm.

Phân bố và ghi nhận

Ghi nhận từ Nam Á đến Đông Nam Á, gồm Việt Nam, Malaysia, Singapore và Indonesia. Mẫu khu vực Sumatra đã được đối chiếu trong một công trình tu chỉnh chi.

Quan sát chuyên sâu

Các chi tiết để tách loài trong ảnh mẫu

Hàm bẫy là dấu hiệu nhận ra chi Odontomachus. Khi đi đến cấp loài, ảnh chính diện nên cho thấy rõ răng ngay sát chóp hàm. Ảnh nghiêng hoặc ảnh lưng giúp xem bề mặt ngực trước có các rãnh mảnh, chạy theo hướng nào và chiếm phần nào của tấm ngực. Trong chỉnh lý ở Sumatra, O. minangkabau từng bị lẫn với O. rixosus. Nhóm nghiên cứu đã đối chiếu hình thái thợ, đặc điểm kiến đực và dữ liệu di truyền để phân định hai loài.

Tìm thợ ở tầng lá mục

Tại Malaysia, loài được ghi nhận ở rừng vùng thấp trên cả bán đảo và Borneo. Thợ có thể đi riêng dọc nền lá mục hoặc gần gỗ đang phân hủy. Khi gặp một con rời mép khúc gỗ, hãy ghi nơi bắt gặp, hướng di chuyển và hành vi quan sát được. Một cá thể vừa đi qua gỗ mục có thể đang kiếm ăn. Dấu hiệu đáng tin hơn để nhận vị trí tổ là nhiều lượt thợ cùng vào hoặc ra tại một khe cố định.

Đọc một cú khép hàm trong video

Khi thợ dừng, ảnh cận có thể cho thấy cặp hàm mở hướng về phía trước. Trong video, nên ghi cả trước và sau khi hàm khép để biết kiến đang chạm con mồi, nền đất hay một vật cản. Tại một số loài Odontomachus, lực phản hồi từ cú đập hàm có thể làm thân bật lên. Hiện tượng này đã được đo trong phòng thí nghiệm ở O. bauri. Clip của O. rixosus giúp quan sát trình tự động tác của chính loài này.

Video tư liệu

Tư liệu liên quan đến chủ đề của hồ sơ.

Khung hình video tư liệu

Cảnh cận ruồi Dohrniphora oricilla tiếp cận và xử lý kiến hàm bẫy bị thương, ghi hình tại Vườn quốc gia La Cangreja, Costa Rica.

Xem video
Khung hình video tư liệu

Ruồi Dohrniphora conlanorum tương tác với một cá thể kiến hàm bẫy bị thương, ghi hình tại La Suerre, Costa Rica.

Xem video
Khung hình video tư liệu

Quay tốc độ cao cảnh ấu trùng kiến sư tử hất cát và bắt kiến trong hố. Cảnh thí nghiệm với kiến hàm bẫy Odontomachus brunneus, nguồn mẫu ở Florida, Hoa Kỳ.

Xem video
Khung hình video tư liệu

Quay tốc độ cao cảnh kiến dùng hàm bật khỏi hố. Cảnh thí nghiệm với kiến hàm bẫy Odontomachus brunneus, nguồn mẫu ở Florida, Hoa Kỳ.

Xem video
Khung hình video tư liệu

Quay tốc độ cao cảnh kiến bật hàm trong hố nhưng chưa thoát ra. Cảnh thí nghiệm với kiến hàm bẫy Odontomachus brunneus, nguồn mẫu ở Florida, Hoa Kỳ.

Xem video