Kiến đen

Dolichoderus thoracicus

Ghi nhận ở Việt Nam

Dolichoderus thoracicus

Ảnh chụp tại Việt Nam

Đặc điểm nổi bật

Nông dân Đồng bằng sông Cửu Long dùng để bảo vệ vườn sapôchê và ca cao.

Phân họ
Dolichoderinae
Phân bố
Đông Nam Á

Ghi nhận ở Việt Nam

  • Đồng bằng sông Cửu Long · 2001

    Khảo sát nhà vườn

    Kiến đen trong vườn sa pô chê

    Trong 190 nhà vườn được hỏi, 61% cho rằng kiến đen giúp giảm một số dạng hư hại. Kết quả mô tả nhận định của người trồng trong khảo sát.

Kiến thức về loài

Dấu hiệu nhận diện

Kiến thợ có màu nâu đến nâu đen, với hõm sâu và rộng trên lưng ngực khi nhìn nghiêng. Mép sau của phần ngực nhô tù ra phía sau, kết hợp với hõm ngực tạo dáng hữu ích để phân biệt loài trong ảnh cận.

Sinh cảnh và tập tính

Đàn có thể làm tổ trong lớp lá rụng dưới đất hoặc giữa các lá trên cây. Ở vườn sapôchê miền Nam Việt Nam, kiến thợ được ghi nhận đi kiếm ăn trên tán và có thể làm giảm một số côn trùng gây hại.

Phân bố và ghi nhận

Những ghi nhận của loài tập trung ở Đông Nam Á, gồm Việt Nam, Campuchia và Malaysia. Mẫu chuẩn được thu ở đảo Sulawesi, Indonesia.

Quan sát chuyên sâu

Kiến đen trong vườn sapôchê Cần Thơ và Trà Vinh

Khảo sát năm 1996 với 190 nhà vườn ở Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận 61% người được hỏi xem kiến đen là có ích. Trong mẫu khảo sát, kiến có mặt ở 60% vườn tại Cần Thơ và 42% vườn tại Trà Vinh. Số liệu phản ánh những vườn và thời điểm được khảo sát, đồng thời cho thấy cách người trồng quan sát kiến theo từng nhóm sâu hại. Một số nhà vườn đồng thời lo kiến làm tăng số lượng rệp sáp.

Quan sát của nhà vườn và kết quả thử nghiệm

Các thử nghiệm tại hai địa phương năm 1996–1997 xem xét riêng sâu đục quả Alophia và rệp sáp Planococcus lilacinus. Trái ở những cây có nhiều kiến đen ít bị hại do sâu đục quả hơn. Với rệp sáp, trong các thử nghiệm đó nhóm nghiên cứu chưa ghi nhận thay đổi do kiến. Theo dõi tán cây, chùm trái và từng nhóm côn trùng riêng giúp giải thích vì sao cùng một vườn có thể có lợi ích rõ với một loài sâu mà ít thay đổi ở loài khác.

Chỗ đặt tổ trong vườn cây lâu năm

Ở vườn xen ca cao và dừa tại Malaysia, cụm hoa dừa là nơi đặt tổ lớn và ổn định hơn các vị trí quan sát được trên cây ca cao hoặc dưới đất. Kiến cũng sử dụng dịch ngọt do côn trùng chích hút tiết ra. Nhìn cả tầng tán và tầng đất giúp thấy tổ ở đâu, còn đường thợ kiếm ăn chạy qua những cây nào. Tổ của loài có thể dùng nhiều loại chỗ trú tùy sinh cảnh và cấu trúc của vườn.